top of page
Zoeken

#42 Discussiemiddag over migratie


Stijn Peeters en Piet den Blanken. foto Joep Eijkens

In het kader van de expositie Migratie, waarbij we journalistieke foto’s van Piet den Blanken combineerden met schilderkunst van Stijn Peeters, organiseerden we op zondag 26 september 2021 een discussiemiddag. Doel van de discussiemiddag was verdieping. Dit wilden we bereiken door het thema migratie vanuit verschillende perspectieven te belichten, vanuit de fotograaf, de kunstenaar, de wetenschapper, de conservator, de hulpverlener en de ervaringsdeskundige. Moderator van de middag was Renée Visschers.


Renée Visschers interviewt Piet den Blanken en Stijn Peeters.

Allereerst werden de exposanten geïnterviewd. Fotojournalist Piet den Blanken (1951) uit Breda fotografeert al 25 jaar langs de grenzen van Europa migranten die zich in Europa willen vestigen. Voor het eerst werd hiervan een overzicht gepresenteerd, in feite een overzicht van 25 jaar vluchtelingenproblematiek. Zijn foto’s werden gecombineerd met schilderkunst van de Eindhovense beeldend kunstenaar Stijn Peeters (1957) die vaak journalistieke foto’s als inspiratie gebruikt voor zijn werken over de vluchtelingenproblematiek.


Piet den Blanken

“Het thema boeit mij. Vandaar dat ik er mee doorga, maar ik heb het nooit als een project beschouwd. Ik maakte regelmatig reportages. Nu alles bij elkaar hangt en als een geheel wordt gepresenteerd blijkt het een soort oeuvre en zie je er een lijn in.” Andere fotografen hebben ook vluchtelingen gefotografeerd, maar niemand zo consequent als Piet. In 1989 fotografeerde hij voor het eerst migranten aan de Amerikaans-Mexicaanse grens. In dat jaar viel in Europa het IJzeren Gordijn. De eerste vluchtelingen waren welkom. In de loop van de jaren negentig veranderde de situatie en werden vluchtelingen tegengehouden bij de Oder-Neisse grens tussen Duitsland en Polen.

Foto Peter Cox

“Ik vind het belangrijk om het vast te leggen. Ik wil dat het gezien wordt. Migratie is een mensenrecht. Er zou dan ook geen onderscheid gemaakt moeten worden tussen mensen die vluchten voor geweld en mensen die migreren voor armoede en honger. Wij leven op een eiland van welvaart in een zee van ellende. Niet zij zijn de uitzondering, wíj zijn de uitzondering.”

“Het fotograferen van migranten heb ik altijd op eigen initiatief gedaan. De krant is mijn podium. Ik had het geluk in de goede tijd voor kranten en tijdschriften te kunnen werken en ik heb er ook van kunnen leven. Toch wil dat ik mijn foto’s langer meegaan dan de krant van morgen. Ik hoop dat mijn werk een soort visuele geschiedschrijving wordt.”

Foto Peter Cox

“Het is schrijnend dat op politiek niveau nog steeds geen oplossing is voor het vluchtelingenvraagstuk. De situatie wordt voor vluchtelingen steeds erger. De grensbewaking wordt steeds meer gemilitariseerd. Migranten worden met steeds meer en grover geweld tegengehouden. Er staan nu meer hekken en muren op de grenzen rond Europa dan de communistische landen tijdens de koude oorlog bouwden. Er is een veelvoud aan doden aan die grenzen gevallen dan er tijdens de koude oorlog aan het IJzeren Gordijn vielen. En het werk voor fotojournalisten wordt steeds moeilijker. Dat geldt ook voor fotograferen in Nederland, AZC’s in Nederland zijn steeds moeilijker toegankelijk voor fotografen.” Afgelopen zomer heeft hij op Cyprus wel met toestemming van de autoriteiten kunnen werken. Cyprus heeft te kampen met de opvang van teveel vluchtelingen en de autoriteiten zijn blij met aandacht van de media.

Foto Peter Cox

Op zijn foto’s is te zien dat de vluchtelingen zich welwillend laten fotograferen. Hoe krijgt hij dat voor elkaar? “Je hebt een soort uitstraling nodig dat je niet bedreigend bent. Sommigen zijn bang, anderen vinden het juist prettig als je foto’s maakt, ze ervaren journalistieke aandacht als extra beveiliging. Shafiq, een vluchteling uit Afghanistan, fotografeerde ik in Griekenland en later in Calais en Duitsland. Hij vond het prettig dat iemand belangstelling voor hem had.”

“Ik probeer een blik, een gezichtsuitdrukking vast te leggen waardoor je je gaat afvragen: Wat zou er aan de hand zijn? De expositie toont een overzicht van 25 jaar ellende. Toch is het ook bemoedigend; je ziet de veerkracht van mensen.”

Piet den Blanken maakt samen met Irma van Bommel voor Brabant Cultureel een serie atelierbezoeken van kunstenaars. Tijdens een bezoek aan het atelier van Stijn Peeters vertelde Stijn dat hij zich voor zijn schilderkunst laat inspireren door foto’s van vluchtelingen die in de media verschijnen. Tijdens dat atelierbezoek werd het idee geboren samen te exposeren.


Stijn Peeters

“Waar Piet ophoudt ga ik verder. De fotograaf documenteert, de kunstenaar interpreteert.”


<