top of page
Zoeken

#38 Het Brabantse landschap


De entree met werk van Karel Tomeï en Paul Bogaers op de wand. Vanwege de lockdown staat een van de videowerken van Noortje Haegens in de etalage. foto Hetty de Groot

In het kader van de landschapstriënnale organiseerde Pennings Foundation samen met de Brabant-Collectie van Tilburg University en Brabants Landschap een expositie over Het Groene Woud.


Het Groene Woud is sinds 1999 de romantische benaming van het groene hart binnen de stedendriehoek Tilburg, Den Bosch en Eindhoven. Daarin liggen onder andere de natuurgebieden het Bossche Broek, de Kampina, de Oisterwijkse Bossen en Vennen, de Loonse en Drunense Duinen, de Mortelen en de Scheeken.


Het Groene Woud is een initiatief van Brabants Landschap met als doel het open gebied te behouden en te voorkomen dat de drie steden met hun agglomeraties langzaam naar elkaar toe groeien en het gebied dichtslibt met bebouwing en bedrijventerreinen. Het Groene Woud maakt deel uit van een groter gebied dat, als alles volgens plan verloopt, het Van Gogh National Park zal gaan heten.


Opening van de expositie met Thijs Caspers en Petra Cardinaal voor het werk van Marc Mulders. Op het blok werk van Anke van Iersel. foto Louis van den Meijdenberg

Bij de opening op zondag 13 december 2020 gaf Thijs Caspers van Brabants Landschap een bevlogen speech over Het Groene Woud. Hij legde uit dat in het gebied een groot aantal natuurgebieden liggen die zoveel mogelijk aan elkaar worden gekoppeld door grond van boeren op te kopen die gestopt zijn en door wildviaducten over autowegen aan te leggen zodat dieren zich vrij kunnen bewegen. Maar omdat er ook verschillende belangen dienen, gerelateerd aan wonen, werken, recreëren en infrastructuur, wordt er samengewerkt met diverse organisaties. Al die verschillende belangen bepalen uiteindelijk hoe het landschap eruit ziet.


Nostalgie

In de expositie zijn drie thema’s uitgewerkt: het landschap in transitie, verschillende belangen en de beleving van het landschap. Er wordt zowel historische fotografie als werk van hedendaagse fotografen en beeldend kunstenaars getoond die in Het Groene Woud hebben gewerkt. De historische fotografie komt uit de Brabant-Collectie en is geselecteerd door conservator Emy Thorissen.


Minder bekend is dat Martien Coppens gefotografeerd heeft in het gebied dat nu Het Groene Woud heet. foto Paul Slot

In navolging van schilders gingen fotografen begin twintigste eeuw in Brabant de idylle van het eenvoudige boerenleven en de ongerepte natuur vastleggen, in de wetenschap dat dit door technische vooruitgang, economische groei en welvaart zou gaan verdwijnen. Ze zagen immers dat steden uitbreidden, industrieën werden gevestigd en de landbouw werd gemechaniseerd.


Van Gogh schreef in 1882 al dat het gebied in West-Brabant waar hij was opgegroeid aan het veranderen was. “Als jongen herinner in mij de hei en de kleine boerderijtjes (…). Nu is dat gedeelte van Brabant waar ik bekend ben reeds enorm veranderd door ontginningen en door industrie. Ik voor mij zie nu niet zonder een zekeren weemoed een nieuwe kroeg met rood pannen dak op menig plekje waar ik mij herinner een leemen hut met bemost rietdak te hebben zien staan.” Twee jaar later, in Nuenen, treft hij nog wel de idylle van het eenvoudige boerenleven. “En het Brabant dat men gedroomd heeft, daar komt de werkelijkheid soms al heel digt bij.” (citaten uit brieven aan zijn broer Theo)