GENDER

CELESTIAL BODIES

Queer transformation through time

In veel pre-koloniale culturen maakten queer en genderdiverse mensen integraal deel uit van sociale en spirituele structuren. Zij werden niet gedefinieerd door identiteit, maar herkend door hun functie: het zegenen van levensovergangen, het zorgen voor gemeenschappen, het bemiddelen tussen werelden en het dragen van kennis die niet in binaire structuren past.

Koloniale systemen van wetgeving, religie en geneeskunde hebben deze rollen uitgewist of gemarginaliseerd, en queerness hervertaald als afwijking in plaats van waarde. Toch is queerness nooit verdwenen — het paste zich aan, kwam opnieuw naar voren en blijft zich ontwikkelen.

Celestial Bodies vertrekt vanuit deze geschiedenis en stelt de vraag hoe queerness functioneerde vóór deze uitwissing — en hoe het vandaag de dag nog steeds toekomsten vormgeeft voorbij vaste definities. De tentoonstelling presenteert vier personages die zijn geïnspireerd op planten, organismen en queer rollen.

De tentoonstelling benadert queerness als een levend systeem in plaats van een moderne categorie. Door de geschiedenis heen verscheen queerness overal waar samenlevingen zorg, bemiddeling, veerkracht of nieuwe manieren van kijken nodig hadden. Deze rollen bestonden lang voordat er hedendaagse taal voor gender en seksualiteit was, en ze blijven in verschillende vormen terugkeren.

Hemellichamen dienen als metafoor voor dit idee. Net als sterren of planeten bestaat queerness onafhankelijk van menselijke regels of regulering. De tentoonstelling probeert queerness niet te definiëren, maar nodigt uit om het (ons) te herkennen als iets dat altijd heeft bestaan en altijd zal blijven bestaan, voorbij de systemen die het proberen te begrenzen.

Met fotografie, video en kostuums nodigt de tentoonstelling bezoekers uit om queerness niet te zien als uitzondering of afwijking, maar als iets oeroud, adaptief en wezenlijk betekenisvol.

Celestial Bodies is niet alleen de naam van de tentoonstelling maar ook van het collectief bestaande uit OKLA (geboren in Rusland), Cindy van der Loan (Eindhoven), Paloma Lust (geboren in Maleisië) en Jenda Benda (geboren in Frankrijk). Sinds 2023 vormen deze 4 drag artiesten een collectief om méér te kunnen doen dan performances in clubs. Zij zien drag als een kunstvorm verbonden met spiritualiteit en mode. Ieder jaar maken zij een presentatie rondom een thema. Dit jaar is het thema ‘geschiedenis’. Queerness is immers niet iets moderns of onnatuurlijks. Queerness heeft altijd bestaan.

De kostuums zijn door het collectief zelf gemaakt. De foto’s zijn van Jelle Pieter de Boer en de film van Peer van de Kam.

---

ON HOLD

Prins de Vos: Jaren wachten op een eerste intake. Dat is wat je moet doorstaan wanneer je je aanmeldt bij een genderkliniek. Deze periode, waarin je leven feitelijk ‘on hold’ wordt gezet, is een ware kwelling voor non-binaire en trans personen die (medische) hulp zoeken. Met mijn project On Hold wil ik een realistisch beeld schetsen van degenen — van jong tot oud — die momenteel op een wachtlijst staan.

Fotograaf Prins de Vos (Raamsdonk 1991) studeerde Design aan de Academie voor Popcultuur in Leeuwarden en maakte naam met de serie en het boek ‘Boys do cry’.

De Vos laat zien hoe cruciaal relaties zijn binnen gemeenschappen waar steun en zorg vaak ontbreken. Door persoonlijke verhalen te verbinden met bredere thema's zoals solidariteit, zorg en identiteit, benadrukt De Vos dat het recht om te bestaan niet louter een individuele kwestie is, maar diep geworteld is in verbondenheid met anderen. (De Correspondent)

Met de serie ‘On Hold’ won De Vos de World Press Photo 2025 in de categorie ‘Singles’, in 2026 werd de serie genomineerd voor de Zilveren Camera.